Przyroda

srodek_015

Przyroda pod ochroną

Obszar przyrodniczy wokół Ośrodka Turystycznego „Kukle”, jak i na terenie gminy Giby podlega ochronie szczególnej. Po prostu na to zasługuje. Obszary chronionego krajobrazu, sieć obszarów NATURA, rezerwaty, pomniki przyrody, chroniona flora i fauna stanowi o niepowtarzalności tych ziem. Można tu oglądać takie pomniki przyrody, jak dęby szypułkowe w Nadleśnictwie Pomorze sięgające wysokości 30 m, w obwodzie wynoszące nawet 7 m. Tu można podziwiać masztowe sosny sięgające 50 metrów wysokości.

Prawie 4400 hektarów na Pojezierzu Sejneńskim i w Puszczy Augustowskiej to Obszary Chronionego Krajobrazu. Pod ścisłą ochroną znajduje się tu 30 gatunków flory w tym tak rzadkie jak arnika górska, sasanki, rosiczka, pełnik europejski czy wielosił błękitny. Ścisłą ochroną objęte są bytujące tu ptaki jak głuszec, cietrzew czy orzeł bielik. Podobnie jak wilki i rysie. Europejskim Systemem Ochrony Przyrody NATURA 2000 objęto ponad 430 hektarów na Pojezierzu Sejneńskim i 10300 hektarów tzw. Ostoi Augustowskiej. Na prawie 11 tysiącach hektarów Puszczy Augustowskiej obowiązuje tzw. Dyrektywa Ptasia, szczególnie chroniąca rzadkie gatunki ptactwa. W obrębie leśnictw Dworczysko, Giby, Wigrańce i Wiłkokuk znajduje się aż 19 pomników przyrody: dębów szypułkowych, jesionów i sosen.

Puszcza Augustowska

Jest jedynym tak wielkim kompleksem leśnym Suwalszczyzny, zachowanym po dawnych puszczach jaćwieskich. Łączna powierzchnia Puszczy wynosi około 160 tys. ha, z czego do Polski należy ok. 114 tys. ha, a reszta do Litwy i Białorusi. Jest to największy obszar leśny w naszym kraju.

Puszcza jest jednocześnie wyjątkowo atrakcyjna krajobrazowo, turystycznie, przyrodniczo i łowiecko. Przez nią prowadzą niemal wszystkie szlaki kajakowe Suwalszczyzny – rzekami Czarną Hańczą, Rospudą, Marychą, Blizną oraz Kanałem Augustowskim.

W obrębie Puszczy mieści się całe Pojezierze Augustowskie z malowniczymi jeziorami: Necko, Rospuda, Białe, Studzieniczne, Sajno, Serwy, Gieret, które cieszą się wielkim powodzeniem wśród żeglarzy, kajakarzy, wędkarzy.

Ze względu na swe walory przyrodnicze, bogactwo runa leśnego, ostoje zwierzyny łownej, rezerwaty fauny i flory, miejsca walk narodowowyzwoleńczych, liczne zakątki pejzażowe – puszczańskie bory warte są zwiedzania.

Przez Puszczę Augustowską prowadzą dobrze oznakowane szlaki turystyczne (piesze, rowerowe, kajakowe). Można ją także zwiedzać samochodem po drogach asfaltowych i częściowo żwirowych, oczywiście na trasach udostępnionych dla ruchu publicznego.

W Puszczy Augustowskiej żyje blisko 50 gatunków ssaków, około 150 gatunków ptaków a w rzekach tej krainy bytuje ponad 30 gatunków ryb. Puszcza ma prawie wszystkie gatunki płazów i gadów krajowych, a także liczne gatunki skorupiaków, owadów, chrząszczy i motyli.

Wigierski Park Narodowy

Część Gminy Giby (wsie Wysoki Most, Studziany Las, Sarnetki) leżą w tzw. otulinie Wigierskiego Parku Narodowego – bez wątpienia jednej z najpiękniejszych zakątków Polski. Park zajmuje powierzchnię ok. 15 tys. ha. z czego lasy – w przewadze lasy sosnowe i świerkowe – zajmują ok. (63%), wody – jezioro Wigry (ok. 2,2 tys ha) oraz 41 innych jezior, z których na szczególną uwagę zasługują niewielkie, śródleśne jeziorka zwane sucharami (19%) . Pozostałe to tereny rolnicze i inne pozostałe grunty. Przez park przepływa rzeka Czarna Hańcza, która poniżej jeziora Wigry stanowi jeden z najpiękniejszych w Polsce szlaków kajakowych.

Na terenie parku stwierdzono występowanie ok. 1000 gatunków roślin naczyniowych, w tym 88 gatunków podlegających ochronie gatunkowej oraz ponad 1700 gatunków zwierząt, w tym 301 objętych ochroną prawną. Symbolem parku jest bóbr europejski. Jest ich tutaj około 250 osobników. Najcenniejszym zabytkiem jest pokamedulski zespół klasztorny. Położony na półwyspie, wyróżnia się w krajobrazie okolic jeziora Wigry. We wsiach zachowały się zabytki tradycyjnego budownictwa drewnianego. Ciekawą formę architektoniczną mają drewniane leśniczówki i gajówki charakterystyczne dla całej Puszczy Augustowskiej.

Czarna Hańcza

Jest największą rzeką Wigierskiego Parku Narodowego oraz jedną z ważniejszych rzek Suwalszczyzny. Zbiera ona spływy z powierzchni ponad 170 km2 i wnosi do Wigier 1,4 metra sześciennego wody na sekundę. Jej źródła zlokalizowane są w pobliżu jez. Jegliniszki, ujście do Niemna leży na terenie Białorusi. Długość rzeki wynosi prawie 142 km z czego 108 km przebiega na terenie Polski. Przez teren Wigierskiego Parku Narodowego przepływa górno-środkowy, prawie 15 kilometrowy fragment rzeki.

Dno Czarnej Hańczy bardzo bujnie porasta roślinność wodna: strzałka wodna, oczeret oraz grążele żółte. W gąszczu roślinności żyją liczne bezkręgowe wodne – larwy owadów, mięczaki oraz skorupiaki. Nad Czarną Hańczą spotkać można zimorodki. Brzegi rzeki zasiedlają wydry, piżmaki oraz wszędobylskie w Wigierskim Parku narodowym bobry. W nadbrzeżnych lasach gnieżdżą się gągoły oraz bytują liczne gatunki nietoperzy jak np. nocek rudy, borowiaczek, gacek brunatny. Wody Czarnej Hańczy zasiedla 17 gatunków ryb. Cztery z nich (strzebla potokowa, koza, piskorz i różanka) objęte są ścisłą ochroną gatunkową. W bystrych nurtach występuje pstrąg potokowy.

Rzeka Marycha

Przepływa przez jezioro Pomorze. Dolina rzeki jest szeroka, w dolnym odcinku zalesiona (Puszcza Augustowska). Źródła rzeki znajdują się w Polsce w okolicach Puńska (woj. podlaskie), przepływa przez Sejny, wpada do Jeziora Pomorze, następnie stanowi granicę polsko-litewską, a dalej litewsko-białoruską. Na północ od wsi Czertok wpada do rzeki Czarnej Hańczy, jako jej lewobrzeżny dopływ. Rzeka Marycha jest nie tylko dużym wyzwaniem dla wytrawnych kajakarzy i miłośników surwivalu – jest alternatywą dla najbardziej znanego szlaku kajakowego Ziemi Augustowskiej – Czarnej Hańczy. To również raj dla wędkarzy: występuje w niej pstrąg potokowy, lipień, węgorz, szczupak, okoń, jelec, kleń, jaź, leszcz, miętus, płoć.

Rezerwat Pomorze

Został utworzony w 1983 roku na powierzchni 20,5 ha. Obejmuje on najstarszy na terenie Puszczy Augustowskiej drzewostan – liczący ok. 200 lat las sosnowy (bór świeży). Na terenie rezerwatu zachowały się pozostałości osadnictwa z III-II w. p.n.e., a także resztki konstrukcji palisadowej średniowiecznego grodziska jaćwieskiego Piłokalnia. Nad rzeką Marychą w południowej części rezerwatu wznosi się średniowieczne grodzisko Jaćwingów. Nadzór nad rezerwatem sprawuje nadleśnictwo Pomorze.

Rezerwat Kukle

Został utworzony w 1983 roku na powierzchni 313,54 ha, w celu ochrony naturalnych ekosystemów leśnych, torfowisk i wód. Obejmuje odcinek rzeki Marychy, jej dolinę oraz zatorfione, przylegające do niej doliny z dwoma dystroficznymi jeziorkami. Występują tu bory bagienne, bór mieszany torfowcowy oraz przy rzece – bory brusznicowe.

Rezerwat Tobolinka

Rezerwat Tobolinka utworzony został w 1959 roku na powierzchni ok.4,5 ha w celu ochrony jeziora dystroficznego z pływającymi wyspami torfowymi. W skład rezerwatu wchodzi jezioro Tobolinka (notabene podwójne) wraz z pasem boru bagiennego, o szerokości 3-5 metrów. Pod wpływem falowania wody odrywają się fragmenty brzegu, tworząc pływające po jeziorku wysepki.

Rezerwat Łempis

Rezerwat Łempis utworzony został w 1983 roku na powierzchni 126,64 ha. Ma na celu zachowanie naturalnych ekosystemów leśnych, wodnych i torfowiskowych z rzadkimi i chronionymi gatunkami roślin i zwierząt Puszczy Augustowskiej. Obejmuje trzy czyste jeziorka śródleśne otoczone drzewostanem o dużym stopniu naturalności. Dość duże powierzchnie rezerwatu porasta las sosnowo-brzozowy.

Jezioro Pomorze

Jezioro zaliczane jest do form rynnowo-wytopiskowych.. Ma mocno rozbudowaną linię brzegową. Swoim kształtem przypomina trójkąt. Dawniej akwen ten nazywano. Nazwa ta była wynikiem slawizacji jaćwieskiego słowa mary, co oznaczało jezioro.

Jezioro Gieret

Gieret (Heret) – jezioro rynnowe położone na północno-wschodnim krańcu Puszczy Augustowskiej o długości 1,7 km i szerokości 400 m ma powierzchnię 68 ha. Średnia głębokość jeziora to 17 m a maksymalna to 48 m. Dorzecze jeziora stanowią dwie rzeki Marycha i Niemen. Jezioro jest typowym zbiornikiem sielawowym. Nad jeziorem znajduje się wieś Giby, nad brzegiem południowym – wieś Giby II a na północy Stara Wieś.

Jezioro Zelwa

Zelwa – jezioro o powierzchni 105 ha i długości 2,45 km położone jest w pobliżu wsi o tej samej nazwie. Jest otoczone wysokimi brzegami porośniętymi lasem. Zbiornik ten łączy się strumieniem z rzeczką Wierśnianką.